summaryrefslogtreecommitdiffabout
path: root/xml/pl/arthra.xml
blob: 9feb0e292b9ec1b6204b4919facdcb7c12588a90 (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
<!--

  Copyright (C) 2006 Sergey Poznyakoff

  Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document
  under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.2
  or any later version published by the Free Software Foundation;
  with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover
  Texts.  A copy of the license is included in the file COPYING.FDL  -->

<PAGE PREFIX="arthra" HEADER="Przedimek">

<PARA><DFN>Przedimek</DFN> (nazywany również <DFN>rodzajnikiem</DFN>)
--- służbowa część mowy, która określa kategorię określoności lub
nieokreśloności następującego za nim rzeczownika.
</PARA>

<PARA>Język grecki posiada przedimki określone (οριστικό άρθρο) i
nieokreślone (αόριστο άρθρο).</PARA>

<SECTION>
 <HEADER>Przedimek określony</HEADER>

<TABULAR ALTERNATE="1">
 <TITLE>Odmiana przedimka określonego</TITLE>
 <ROW>
  <ITEM>Ονομαστική</ITEM>
  <ITEM>ο</ITEM>
  <ITEM>η</ITEM>
  <ITEM>το</ITEM>
 </ROW>
 <ROW>
  <ITEM>Γενική</ITEM>
  <ITEM>του</ITEM>
  <ITEM>της</ITEM>
  <ITEM>του</ITEM>
 </ROW>
 <ROW>
  <ITEM>Αιτιατική</ITEM>
  <ITEM>τον</ITEM>
  <ITEM>την</ITEM>
  <ITEM>το</ITEM>
 </ROW>

 <ROW>
  <ITEM>Ονομαστική</ITEM> 	
  <ITEM>οι</ITEM>
  <ITEM>οι</ITEM>
  <ITEM>τα</ITEM>
 </ROW>
 <ROW>
  <ITEM>Γενική</ITEM> 	
  <ITEM>των</ITEM>
  <ITEM>των</ITEM>
  <ITEM>των</ITEM>
 </ROW>
 <ROW>
  <ITEM>Αιτιατική</ITEM>
  <ITEM>τους</ITEM>
  <ITEM>τις</ITEM>
  <ITEM>τα</ITEM>
 </ROW>
</TABULAR>

<ANCHOR ID="oristiko_arthro" />
<PARA>Rodzajnika określonego używamy:</PARA>

<ENUMERATE>
<ITEM>zwykle przed nazwami własnymi, nazwami narodów oraz nazwami
geograficznymi: <EXAMPLE>ο Γιάννης</EXAMPLE> <TRANS>Janis</TRANS>,
<EXAMPLE>ο Έλληνας</EXAMPLE> <TRANS>Grek</TRANS>, <EXAMPLE>οι
Αθήναι</EXAMPLE> <TRANS>Ateny</TRANS></ITEM>

<ITEM>zawsze po zaimku wskazującym, który występuje w roli określenia:
<EXAMPLE>αυτό το βιβλίο</EXAMPLE> <TRANS>ta księga</TRANS>. Jeśli
rzeczownik jest określony przez zaimek wskazujący i przymiotnik,
przedimek stawiamy przed przymiotnikiem: <EXAMPLE>αυτή η ωραία
γυναίκα</EXAMPLE> <TRANS>ta piękna kobieta</TRANS>.</ITEM>

<ITEM>po przymiotnikach zaimkowych <DICTREF>όλος</DICTREF>,
<DICTREF>ολόκληρος</DICTREF>, <DICTREF>ολάκερος</DICTREF> oraz po
zaimku względnym <DICTREF>οποίος</DICTREF>: <EXAMPLE>όλοι οι
άνθρωποι</EXAMPLE> <TRANS>wszyscy ludzie</TRANS>, <EXAMPLE>τον οποίον
είδα</EXAMPLE> <TRANS>ten, którego widziałem</TRANS>.</ITEM>

<ITEM>przed rzeczownikami, określonymi przez enklityczny zaimek
dzierżawczy: <EXAMPLE>το βιβλίο μου</EXAMPLE> <TRANS>moja
książka</TRANS>, <EXAMPLE>το δικό μου βιβλίο</EXAMPLE> <TRANS>moja
(własna) książka</TRANS>.</ITEM>

<ITEM>przed substantywizacja częścią mowy: <EXAMPLE>ο
<DICTREF>ευτυχής</DICTREF></EXAMPLE> <TRANS>szczęściarz</TRANS></ITEM>

</ENUMERATE>

<PARA>Zwykłym szykiem słów jest: przedimek - określenie - rzeczownik,
na przykład: <EXAMPLE>το ψηλό δέντρο</EXAMPLE> <TRANS>wysokie
drzewo</TRANS>. Niemniej jednak, określenie może występować również po
rzeczowniku. W takim przypadku przedimek występuje dwukrotnie:
<EXAMPLE>το δέντρο το ψηλό</EXAMPLE>.</PARA> 

<PARA>W wypadku gdy przedimek określa kilka złączonych
kontekstem rzeczowników, często używa się wspólnego przedimka:
<EXAMPLE>τα ξάρτια και πανιά</EXAMPLE> <TRANS>liny i żagli</TRANS>.</PARA>    

<PARA>Przedimka nie używamy:</PARA>

<ENUMERATE>
<ITEM>Przed orzecznikiem rzeczownikowym: <EXAMPLE>είμαι γιατρός</EXAMPLE>
<TRANS>jestem lekarzem</TRANS>.</ITEM>

<ITEM>W tytułach, szyldach, obwieszczeniach i tp.</ITEM>

<ITEM>W spisach: <EXAMPLE>σε κείνα τα μέρη πού βουνά και κάμποι
είναι ντυμένοι λευκή στολή</EXAMPLE> <TRANS>w tych krajach, gdzie
góry i równiny ubrane są w białą odzież</TRANS>.</ITEM>

<ITEM>W niektórych zwrotach idiomatycznych: <EXAMPLE>σηκώνει
κεφάλι</EXAMPLE> <TRANS>podnosi głowę</TRANS>, <EXAMPLE>έχει καλό
αυτί</EXAMPLE> <TRANS>ma dobry słuch</TRANS>.</ITEM> 

</ENUMERATE>

<PARA>Żeby zapobiec powtórzeniu tego samego rzeczownika w jednym
zdaniu, używamy przedimka, zamiast podalszych występowań rzeczownika:
<EXAMPLE>η κατοικία μας και η των γειτόνων μας</EXAMPLE> <TRANS>
nasze mieszkanie i mieszkanie naszych sąsiadów</TRANS>.</PARA> 

</SECTION>

<SECTION ID="aoristo_arthro">
<HEADER>Przedimek nieokreślony</HEADER>

<TABULAR ALTERNATE="1">
 <TITLE>Odmiana przedimka nieokreślonego</TITLE>
 <ROW>
  <ITEM>Ονομαστική</ITEM>
  <ITEM>ένας</ITEM>
  <ITEM>μια</ITEM>
  <ITEM>ένα</ITEM>
 </ROW>

 <ROW>
  <ITEM>Γενική</ITEM>
  <ITEM>ενός</ITEM>
  <ITEM>μιας</ITEM>
  <ITEM>ενός</ITEM>
 </ROW>

 <ROW>
  <ITEM>Αιτιατική</ITEM>
  <ITEM>ένα(ν)</ITEM>
  <ITEM>μια</ITEM>
  <ITEM>ένα</ITEM>
 </ROW>

</TABULAR>
</SECTION>

</PAGE>

<!-- Local Variables: -->
<!-- mode: ellinika -->
<!-- buffer-file-coding-system: utf-8 -->
<!-- alternative-input-method: polish-slash -->
<!-- alternative-dictionary: "polish" -->
<!-- End: -->

Return to:

Send suggestions and report system problems to the System administrator.