summaryrefslogtreecommitdiffabout
path: root/xml/pl/alfabhta.xml
blob: 8a1c1e1ce90be273be24905d23e22877fd66eaa6 (plain)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
<!--

  Copyright (C) 2006 Sergey Poznyakoff

  Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document
  under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.2
  or any later version published by the Free Software Foundation;
  with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover
  Texts.  A copy of the license is included in the file COPYING.FDL  -->

<PAGE PREFIX="alfabhta">
<HEADER>Pismo</HEADER>

<SECTION>
<HEADER>Alfabet</HEADER>
<PARA>Poniższa tabela opisuje alfabet grecki.  Wymowa podaje się
w <DFN>międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
(IPA)</DFN>. Jeśli istnieje fonetyczny odpowiednik w języku polskim,
podaje się go w czwartej kolumnie. Szczegóły wymowy dźwięków i ich
połączeń omawiają się w następnym rozdziale.
</PARA>

<TABULAR COLHEADING="std">
<ROW>
 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Nazwa</ITEM>
 <ITEM>IPA</ITEM>
 <ITEM>Polski</ITEM>

 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Nazwa</ITEM>
 <ITEM>IPA</ITEM>
 <ITEM>Polski</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>α Α</ITEM>
 <ITEM>άλφα  </ITEM>
 <ITEM>ɑ</ITEM>
 <ITEM>а</ITEM>

 <ITEM>ν  Ν </ITEM>
 <ITEM>νυ</ITEM>
 <ITEM>n </ITEM>
 <ITEM>n </ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>β Β</ITEM>
 <ITEM>βήτα</ITEM>
 <ITEM>v</ITEM>
 <ITEM>w</ITEM>

 <ITEM>ξ  Ξ </ITEM>
 <ITEM>ξι</ITEM>
 <ITEM>ks</ITEM>
 <ITEM>ks</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>γ Γ</ITEM>
 <ITEM>γάμμα</ITEM>
 <ITEM>ɤ</ITEM>
 <ITEM>h<XREF REF="gamma"><SUPERSCRIPT>(I)</SUPERSCRIPT></XREF></ITEM>

 <ITEM>ο  Ο </ITEM>
 <ITEM>όμικρον</ITEM>
 <ITEM>o </ITEM>
 <ITEM>o </ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>δ Δ</ITEM>
 <ITEM>δέλτα </ITEM>
 <ITEM>ð</ITEM>
 <ITEM><XREF REF="delta"><SUPERSCRIPT>(II)</SUPERSCRIPT></XREF></ITEM>

 <ITEM>π  Π </ITEM>
 <ITEM>πι   </ITEM>
 <ITEM>p </ITEM>
 <ITEM>p </ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>ε Ε</ITEM>
 <ITEM>έψιλον</ITEM>
 <ITEM>ɛ</ITEM>
 <ITEM>e</ITEM>

 <ITEM>ρ  Ρ </ITEM>
 <ITEM>ρω</ITEM>
 <ITEM>r </ITEM>
 <ITEM>r </ITEM>

</ROW>
<ROW>
 <ITEM>ζ Ζ</ITEM>
 <ITEM>ζήτα</ITEM>
 <ITEM>z</ITEM>
 <ITEM>z</ITEM>

 <ITEM>σ,ς<FOOTNOTE>Znaku <SAMP>σ</SAMP> używa się na początku i w
środku słowa, <SAMP>ς</SAMP> pisze się na końcu słowa.</FOOTNOTE> Σ</ITEM>
 <ITEM>σιγμα</ITEM>
 <ITEM>s</ITEM>
 <ITEM>s <XREF REF="sigma"><SUPERSCRIPT>(V)</SUPERSCRIPT></XREF></ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>η Η</ITEM>
 <ITEM>ήτα</ITEM>
 <ITEM>i</ITEM>
 <ITEM>i</ITEM>

 <ITEM>τ   Τ</ITEM>
 <ITEM>ταυ</ITEM>
 <ITEM>t </ITEM>
 <ITEM>t </ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>θ Θ</ITEM>
 <ITEM>θήτα</ITEM>
 <ITEM>θ</ITEM>
 <ITEM><XREF REF="thita"><SUPERSCRIPT>(III)</SUPERSCRIPT></XREF> </ITEM>

 <ITEM>υ  Υ </ITEM>
 <ITEM>ύψιλον </ITEM>
 <ITEM>i </ITEM>
 <ITEM>i </ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>ι Ι</ITEM>
 <ITEM>ιώτα</ITEM>
 <ITEM>i</ITEM>
 <ITEM>i</ITEM>

 <ITEM>φ  Φ </ITEM>
 <ITEM>φι   </ITEM>
 <ITEM>f </ITEM>
 <ITEM>f </ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>κ Κ</ITEM>
 <ITEM>κάππα</ITEM>
 <ITEM>k</ITEM>
 <ITEM>k</ITEM>

 <ITEM>χ  Χ </ITEM>
 <ITEM>χι   </ITEM>
 <ITEM>x </ITEM>
 <ITEM>ch </ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>λ Λ</ITEM>
 <ITEM>λάμδα</ITEM>
 <ITEM>l</ITEM>
 <ITEM>l</ITEM>

 <ITEM>ψ Ψ</ITEM>
 <ITEM>ψι   </ITEM>
 <ITEM>ps</ITEM>
 <ITEM>ps</ITEM>
 
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>μ Μ</ITEM>
 <ITEM>μυ</ITEM>
 <ITEM>m</ITEM>
 <ITEM>m</ITEM>

 <ITEM>ω Ω</ITEM>
 <ITEM>ωμέγα</ITEM>
 <ITEM>o </ITEM>
 <ITEM>o </ITEM>
 
</ROW>
</TABULAR>
</SECTION>

<SECTION>
<HEADER>Zapis liczb</HEADER>
<PARA>Każda litera greckiego alfabetu posiada również znaczenie
liczbowe. Ten system zapisu liczb nazywany jest <DFN>miletskim</DFN>
(<DFN>μιλησιακό σύστημα αρίθμησης</DFN>). Używa się go obecnie do
reprezentacji liczebników porządkowych, numeracji rozdziałów w
książkach i w sytuacjach analogicznych do stosowania rzymskiego
zapisu w kulturze zachodniej.</PARA> 
  
<PARA>Zachodni system liczbowy jest systemem pozycyjnym, tzn.
liczbowe znaczenie cyfry zależy od jej pozycji w liczbie, tak że
<SAMP>1</SAMP> to jeden, <SAMP>10</SAMP> to dziesięć i td. Na odmianę
od tego, grecki system liczbowy jest systemem addytywnym, w którym
każda litera posiada stałe znaczenie liczbowe, znaczenie zaś liczby
otrzymuje się przez zsumowanie wartości odpowiadającej każdej literze.
</PARA>
<PARA>System ten powstał w IV w. p.n.e., kiedy to alfabet posiadał
więcej liter niż obecnie. Cztery z tych archaicznych liter są wciąż
używane dla zapisywania liczb.  Są to:
</PARA>  

<TABULAR COLHEADING="std">
  <ROW>
    <ITEM>Litera</ITEM>
    <ITEM>Nazwa</ITEM>
  </ROW>
  <ROW>
    <ITEM>ϝ Ϝ</ITEM>
    <ITEM>Δίγαμμα</ITEM>
  </ROW>
  <ROW>
    <ITEM>ϛ Ϛ</ITEM>
    <ITEM>Στίγμα</ITEM>
  </ROW>
  <ROW>
    <ITEM>Ϟ ϟ</ITEM>
    <ITEM>Κόππα</ITEM>
  </ROW>
  <ROW>
    <ITEM>ϡ Ϡ</ITEM>
    <ITEM>Σαμπί</ITEM>
  </ROW>
</TABULAR>

<PARA>Literα <SAMP>ϛ</SAMP> (<DFN>stigma</DFN>) mimo podobieństwa do
<SAMP>ς</SAMP> (sigma końcowa) nie jest z nią tożsama.</PARA>

<PARA>Znaczenia liczbowe liter greckiego alfabetu są:</PARA>

<TABULAR COLHEADING="std">
<ROW>
 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Znaczenie</ITEM>

 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Znaczenie</ITEM>

 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Znaczenie</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>α Α</ITEM>
 <ITEM>1</ITEM>
 <ITEM>ι Ι</ITEM>
 <ITEM>10</ITEM>
 <ITEM>ρ Ρ</ITEM>
 <ITEM>100</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>β Β</ITEM>
 <ITEM>2</ITEM>
 <ITEM>κ Κ</ITEM>
 <ITEM>20</ITEM>
 <ITEM>σ Σ</ITEM>
 <ITEM>200</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>γ Γ</ITEM>
 <ITEM>3</ITEM>
 <ITEM>λ Λ</ITEM>
 <ITEM>30</ITEM>
 <ITEM>τ Τ</ITEM>
 <ITEM>300</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>δ Δ</ITEM>
 <ITEM>4</ITEM>
 <ITEM>μ Μ</ITEM>
 <ITEM>40</ITEM>
 <ITEM>υ  Υ</ITEM>
 <ITEM>400</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>ε Ε</ITEM>
 <ITEM>5</ITEM>
 <ITEM>ν Ν</ITEM>
 <ITEM>50</ITEM>
 <ITEM>φ Φ</ITEM>
 <ITEM>500</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>ϝ Ϝ, ϛ Ϛ, στ</ITEM> 
 <ITEM>6</ITEM>
 <ITEM>ξ Ξ</ITEM>
 <ITEM>60</ITEM>
 <ITEM>χ Χ</ITEM> 
 <ITEM>600</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>ζ Ζ</ITEM>
 <ITEM>7</ITEM>
 <ITEM>ο Ο</ITEM>
 <ITEM>70</ITEM>
 <ITEM>ψ Ψ</ITEM>
 <ITEM>700</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>η Η</ITEM>
 <ITEM>8</ITEM>
 <ITEM>π Π</ITEM>
 <ITEM>80</ITEM>
 <ITEM>ω Ω</ITEM>
 <ITEM>800</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>θ Θ</ITEM>
 <ITEM>9</ITEM>
 <ITEM>Ϟ ϟ</ITEM>
 <ITEM>90</ITEM>
 <ITEM>ϡ Ϡ</ITEM>
 <ITEM>900</ITEM>
</ROW>
</TABULAR>

<PARA>Jak widać litery <SAMP>ϝ</SAMP> oraz <SAMP>ϛ</SAMP> mają
jednakowe znaczenia liczbowe.  Ponadto, zamiast nich może występować
kombinacja <SAMP>στ</SAMP>.</PARA>

<PARA>Żeby odróżnić liczbę od słowa lub kombinacji liter, liczba jest
zawsze zakończona symbolem <SAMP>ʹ</SAMP>,
nazywanym <SAMP>κεραία</SAMP>.</PARA>

<PARA>Na przykład, liczbę 365 w systemie greckim zapisujemy jak
następuje: <SAMP>τξεʹ</SAMP>.</PARA>

<PARA>Litery od <SAMP>α</SAMP> do <SAMP>θ</SAMP> poprzedzone
znakiem <SAMP>͵</SAMP> (<SAMP>αριστερή κεραία</SAMP>) przedstawiają
znaczenia od 1000 do 9999:</PARA>

<TABULAR COLHEADING="std">
<ROW>
 <ITEM>Znak</ITEM>
 <ITEM>Znaczenie</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵α ͵Α</ITEM>
 <ITEM>1000</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵β ͵Β</ITEM>
 <ITEM>2000</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵γ ͵Γ</ITEM>
 <ITEM>3000</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>͵δ ͵Δ</ITEM>
 <ITEM>4000</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵ε ͵Ε</ITEM>
 <ITEM>5000</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵ϝ ͵Ϝ, ͵ϛ ͵Ϛ</ITEM> 
 <ITEM>6000</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>͵ζ ͵Ζ</ITEM>
 <ITEM>7000</ITEM>
</ROW> 
<ROW>
 <ITEM>͵η ͵Η</ITEM>
 <ITEM>8000</ITEM>
</ROW>
<ROW>
 <ITEM>͵θ ͵Θ</ITEM>
 <ITEM>9000</ITEM>
</ROW>
</TABULAR>

<PARA>Na przykład <SAMP>2011</SAMP>
zapisujemy jako <SAMP>͵βιαʹ</SAMP>.</PARA>   

<PARA>Liczby większe od 9999 zapisywano przy pomocy
litery <SAMP>Μ</SAMP> oznaczającej <SAMP>μυριάς</SAMP>, czyli 10000.
Nad tą literą zapisywano liczbę przez którą należało pomnożyć 10000
aby otrzymać pożądaną liczbę.  Na przykład:</PARA>

<IMAGE SRC="arith.png" />
  
  
  
</SECTION>
</PAGE> 



<!-- Local Variables: -->
<!-- mode: ellinika -->
<!-- buffer-file-coding-system: utf-8 -->
<!-- alternative-input-method: polish-slash -->
<!-- alternative-dictionary: "polish" -->
<!-- End: -->

Return to:

Send suggestions and report system problems to the System administrator.